امام محمد باقر عليه السّلام « 1 » سياست پدر خود ، امام زين العابدين را در التزام به امامت روحى شيعيان و اجتناب از ورود به حوزه‌هاى سياسى پيش گرفت . ازاين‌رو ، آن حضرت در تاريخ سياسى شيعه چندان نقشى ندارد ، بلكه نقش ايشان در نقل احاديث نبوى و گسترش علم كلام بود . « 2 » هم‌چنين امام باقر عليه السّلام بر غاليان شيعه تاخت و از آن‌ها بيزارى جست و از شيعيان خواست تا روش ميانه و معتدل را پيش گيرند . « 3 » هرچند ما پيروان امام على زين العابدين و پس از او امام محمد باقر را شيعه اماميه مىخوانيم ، اما واقعيت اين است كه كلمه اماميه در زمان حضرت باقر عليه السّلام مصطلح نشده بود . پيروان آن حضرت ، عده‌اى شيعه ميانه‌رو بودند و ظاهرا اين عده در زمان امام زين العابدين و حضرت باقر در مدينه و كوفه در اقليت بودند ، ساير شيعيان را كيسانيه با فرقه‌هاى مختلفش و غاليان با تحركات خشونت‌بارشان تشكيل مىدادند . در اين ميان ، عباسيان يا رافديه در حال محكم ساختن موقعيت خود در خراسان بودند . « 4 » پس از مخفى شدن محمد بن حنفيه ، فرزندش ابو هاشم امر امامت شيعيان كيسانى را عهده‌دار شد ، و تاريخ اين فرقه مرحله جديدى را آغاز كرد . ابو هاشم كسى است كه با وصيت خود ، امر امامت را به محمد بن على عباسى انتقال داد ، كه باعث ظهور دعوت عباسيان در سال 100 ق شد . در دوران انتشار دعوت عباسى در سال‌هاى 100 - 132 ق قيام‌هاى شيعى شديدى روى دادند كه برجسته‌ترين آن‌ها ، قيام زيد بن على زين العابدين « 5 »

--> ( 1 ) . امام محمد باقر در سال 57 ق متولد شد . او هنگام شهادت جدش امام حسين در كربلا چهار ساله بود . و سبب نام‌گذارى آن حضرت به باقر فرموده رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به جابر بن عبد اللّه انصارى بود كه : « اى جابر تو زنده مىمانى تا مردى از فرزندان مرا كه هم نام من است ببينى . او شكافندهء علم است . پس اگر او را ديدى سلام مرا به او برسان . » ( تاريخ يعقوبى ، ج 3 ، ص 61 / ابن الصباغ ، الفصول المهمة ، ص 192 / ديار بكرى ، تاريخ الخميس ، ج 2 ، ص 286 ) ( 2 ) . كلينى ، اصول الكافى ، ص 901 به بعد . ( 3 ) . نوبختى ، فرق الشيعة ، ص 34 . امام باقر عليه السّلام گفت : « اى شيعيان آل محمد صلّى اللّه عليه و آله ! ستون ميانه باشيد ( متعادل باشيد ) » ( 4 ) . نشار ، نشأة الفكر الفلسفى فى الاسلام ، ص 136 . ( 5 ) . زيد بن على در سال 80 ق متولد شد و هنگام وفات پدرش امام على زين العابدين چهارده ساله بود ، -